คู่มือการใช้งาน · ข้อมูลสินค้า · ฉบับภาษาไทย
ถ้วยวัดความหนืดแบบจุ่ม ZAHN Cup เบอร์ 1–5
Zahn Dip-Type Viscosity Cup · ASTM D4212 · สแตนเลส 44 มล. · ใช้คู่กับนาฬิกาจับเวลา
รหัสสินค้า 12286 · 35753–35759
ZAHN-1 ~ 5 · ZAHN-SET5 · ZAHN-SW
เอกสาร เรียบเรียงโดยปัญญาเคมีภัณฑ์
ถ้วยสแตนเลส ZAHN Cup เบอร์ 1–5 — หน้าตาเหมือนกันทุกเบอร์ ดูเบอร์จากป้ายที่ติดด้าม
เครื่องมือวัดความหนืดแบบง่ายและเร็วที่สุดสำหรับสีและหมึกพิมพ์ — จุ่มถ้วยลงในของเหลวให้มิด ยกขึ้นตรง ๆ
แล้วจับเวลาตั้งแต่ถ้วยพ้นผิวจนสายของเหลวที่ไหลออกจากรูก้นถ้วยขาด ได้ “เวลาไหล” เป็นวินาที
ใช้เทียบล็อตต่อล็อต หรือแปลงเป็นความหนืดจลน์ (cSt) ด้วยสูตร V = K × (t − c) ตามข้อมูลสินค้า
35753 ZAHN-135754 ZAHN-235755 ZAHN-335756 ZAHN-435757 ZAHN-535758 ZAHN-SET535759 ZAHN-SW12286 รหัสรวม ZAHN Cup
สิ่งสำคัญก่อนใช้
เลือกเบอร์ให้เวลาไหลอยู่ช่วง 20–80 วินาที (เบอร์ 1 ช่วง 35–80 วินาที)
วัดที่ 23 ± 0.5 °C หรืออุณหภูมิที่ตกลงกัน — จดอุณหภูมิคู่กับผลทุกครั้ง
ห้ามใช้แปรงลวดหรือของแข็งแหย่รูเจาะ — รูเป็นรอยแล้วค่าวัดคลาดถาวรตัวทำละลายและสีส่วนใหญ่ไวไฟ — วัดในที่อากาศถ่ายเท ห่างประกายไฟ
สั่งซื้อขั้นต่ำ 1 ใบ (ชุด 1 ชุด · นาฬิกา 1 เครื่อง) · สินค้าสั่งนำเข้า
จุดเด่น Features
› 5 เบอร์ ครอบคลุม 5–1800 cStตามข้อมูลสินค้า › แปลงเวลาเป็น cSt ได้ทันทีV = K × (t − c) มีค่า K และ c ของทุกเบอร์ (หน้า 8) — จดได้ทั้งวินาทีและ cSt ตามข้อมูลสินค้า › สแตนเลสทั้งใบ ความจุ 44 มล.ตามข้อมูลสินค้า › จุ่ม–ยก–จับเวลา ที่หน้างาน› วิธีทดสอบ ASTM D4212ตามข้อมูลสินค้า › สั่งแยกเบอร์ ชุด หรือนาฬิกาสั่งซื้อขั้นต่ำ 1 ใบ
ข้อมูลหลัก ตามข้อมูลสินค้า สั่งซื้อขั้นต่ำ 1 ใบ · หน่วยขาย ใบ / ชุด / เครื่อง
เกี่ยวกับเอกสารนี้ — เรียบเรียงโดยปัญญาเคมีภัณฑ์ จากตารางเบอร์ถ้วยและขั้นตอนใช้งานของผู้ผลิต
ร่วมกับหลักการใช้ถ้วยวัดความหนืดแบบจุ่มทั่วไป · ป้ายกำกับที่มา ตามข้อมูลสินค้า / คำแนะนำทั่วไป / ⚠ ยังไม่ได้ยืนยัน ·
ภาพสินค้าอาจต่างจากของจริงเล็กน้อย ให้ยึดสินค้าที่ได้รับจริงเป็นหลัก
เนื้อหาในคู่มือ Contents
1 ความหนืด · cSt · หลักการ · เหมาะกับใคร · หน้า 22 ส่วนประกอบ · สิ่งที่ได้รับ · นาฬิกาจับเวลา · หน้า 33 ตาราง 5 เบอร์ · วิธีเลือกเบอร์ · หน้า 44 การสั่งซื้อ · ตรวจรับ · สำหรับฝ่ายขาย · หน้า 55 เตรียมก่อนวัด · อุณหภูมิ · หน้า 66 ขั้นตอนวัด 8 ขั้น · ทดสอบซ้ำ · หน้า 77 สูตร V = K × (t − c) · ตัวอย่างคำนวณ · หน้า 88 ความผิดพลาดที่พบบ่อย · ข้อจำกัด · หน้า 99 ความปลอดภัย · ดูแลรักษา · หน้า 1010 แบบฟอร์มบันทึกผล (พิมพ์ใช้ได้) · หน้า 1111 คำถามที่พบบ่อย · ติดต่อ · หน้า 12
คู่มือการใช้งานถ้วยวัดความหนืดแบบจุ่ม ZAHN Cup เบอร์ 1–5 · รหัสสินค้า 12286 · 35753–35759
หน้า 1 / 12
1 ความหนืดคืออะไร · หลักการถ้วยจุ่ม · เหมาะกับใคร
VISCOSITY BASICS · PRINCIPLE · USERS
ความหนืด (Viscosity) What is it คำแนะนำทั่วไป
ความหนืดคือ “ความต้านทานการไหล” ของของเหลว น้ำไหลเร็ว = หนืดต่ำ · น้ำผึ้งไหลช้า = หนืดสูง
ในงานสีและหมึกพิมพ์ ความหนืดเป็นตัวเลขที่ต้องคุมทุกล็อต เพราะส่งผลตรงกับงานที่ออกมา:
สีพ่นข้นเกินไป — ละอองหยาบ ผิวเป็นเปลือกส้ม พ่นติดขัด · ใสเกินไป — ไหลย้อย ฟิล์มบาง ปกปิดไม่พอหมึกกราเวียร์/เฟล็กโซ — ตัวทำละลายระเหยระหว่างพิมพ์ หมึกจะข้นขึ้นเรื่อย ๆ สีงานเข้มขึ้น/เพี้ยน ต้องวัดและเติมตัวทำละลายเป็นระยะตรวจรับวัตถุดิบ / ปล่อยล็อต — ใช้ตัวเลขเดียวกันทั้งโรงงาน ลดการตัดสินด้วยความรู้สึก
cSt คืออะไร Unit คำแนะนำทั่วไป
cSt (เซนติสโตกส์) คือหน่วยของความหนืดจลน์ (kinematic viscosity) = มม.²/วินาที
ถ้วยจุ่มวัดค่าประเภทนี้ เพราะของเหลวไหลออกด้วยน้ำหนักของตัวเอง · น้ำที่อุณหภูมิห้องประมาณ 1 cSt ·
ถ้าต้องการหน่วย mPa·s (เท่ากับ cP) ให้คูณด้วยความหนาแน่น: mPa·s ≈ cSt × ความหนาแน่น (ก./มล.)
3
ระดับลดลง ตามเวลา
ไหลออกทางรูเจาะ ยิ่งหนืด ยิ่งไหลช้า
หลักการ: ถ้วยเต็ม 44 มล. ไหลออกทางรูก้นถ้วยด้วยน้ำหนักตัวเอง — ยิ่งหนืด เวลาไหลยิ่งนาน
ถ้วยจุ่มวัดอย่างไร How a dip cup works
1 เติมเต็มด้วยการจุ่ม
›
2 ยกขึ้นแล้วจับเวลา
›
3 สายขาด = หยุดเวลา
›
4 แปลงเป็น cSt
ใช้ “วินาที” เป็นสเปกได้เลย คำแนะนำทั่วไป — หลายโรงงานกำหนดสเปกเป็น “ZAHN เบอร์ 2 = 25 ± 2 วินาที ที่ 23 °C” โดยไม่แปลงเป็น cSt
วิธีนี้ใช้ได้ดีถ้าใช้เบอร์ถ้วยเดิมและอุณหภูมิเดิมทุกครั้ง · ถ้าเปลี่ยนเบอร์ถ้วย ต้องเทียบกันด้วย cSt เท่านั้น (วินาทีของต่างเบอร์เทียบกันตรง ๆ ไม่ได้)
เหมาะกับใคร Who uses it คำแนะนำทั่วไป
โรงงานสี · สีพ่นอุตสาหกรรม ปรับความหนืดสีหลังผสมทินเนอร์ก่อนพ่น · ตรวจสีรองพื้น/สีทับหน้า · ปล่อยล็อตสี
โรงพิมพ์ กราเวียร์ เลตเตอร์เพรส ออฟเซ็ต เฟล็กโซ สกรีน — ตรวจหมึกในถาดระหว่างพิมพ์ เติมตัวทำละลายให้คงที่
ไลน์พ่นเคลือบ เฟอร์นิเจอร์ ชิ้นส่วนโลหะ พลาสติก — วัดต้นกะ/หลังพัก/หลังเติมสีใหม่ ให้ทุกกะพ่นได้ผิวเท่ากัน
แล็บควบคุมคุณภาพ ตรวจรับวัตถุดิบ (แลคเกอร์ วานิช เรซิน น้ำมัน) · บันทึกผลรายล็อตด้วยแบบฟอร์มหน้า 11
ไม่เหมาะกับ
ของเหลวที่เป็นเจล/ไทโซทรอปิก (คนแล้วเหลว ตั้งทิ้งแล้วข้น) ครีม ของเหลวที่มีเม็ดหรือผงหยาบที่อุดรู — ค่าที่ได้ใช้เปรียบเทียบเท่านั้น
ของเหลวใสกว่า 5 cSt หรือข้นกว่า 1800 cSt (นอกช่วงของเบอร์ 1–5)
งานที่ต้องการค่าความหนืดละเอียดระดับห้องแล็บวิจัย — ใช้เครื่องวัดความหนืดแบบหมุนหรือหลอดแก้ววัดความหนืด คำแนะนำทั่วไป
คำศัพท์ในคู่มือ Glossary
เวลาไหล (t) วินาทีตั้งแต่ขอบบนถ้วยพ้นผิวของเหลว จนสายของเหลวใต้ก้นถ้วยขาดครั้งแรก K และ c ค่าคงที่ประจำเบอร์ถ้วย ใช้ในสูตร V = K × (t − c) (ตารางหน้า 4 และ 8) ของเหลวแบบนิวตัน ของเหลวที่ความหนืดไม่เปลี่ยนตามการคนหรือการไหล เช่น น้ำมันใส แลคเกอร์ส่วนใหญ่ — ถ้วยจุ่มให้ผลน่าเชื่อถือ ไทโซทรอปิก คนแล้วเหลว ตั้งทิ้งแล้วข้นกลับ เช่น สีเจล สีกันย้อย — ผลจากถ้วยจุ่มใช้เปรียบเทียบเท่านั้น
คู่มือการใช้งานถ้วยวัดความหนืดแบบจุ่ม ZAHN Cup เบอร์ 1–5 · รหัสสินค้า 12286 · 35753–35759
หน้า 2 / 12
3 ตาราง 5 เบอร์ · วิธีเลือกเบอร์
CUP TABLE · CHOOSING THE RIGHT CUP
ค่าทั้งหมดตามตารางของผู้ผลิต ตามข้อมูลสินค้า · ทุกเบอร์: สแตนเลส ความจุ 44 มล. · วิธีทดสอบ ASTM D4212 · ค่าตัวคูณถ้วย 0.95–1.05 ที่ 25 ± 0.2 °C · อุณหภูมิวัด 23 ± 0.5 °C
เบอร์ รหัส รูเจาะ ช่วงวัด (cSt) เวลาไหล (วินาที) K c สูตรของเบอร์นี้ เหมาะกับ
เบอร์ 1 ZAHN-135753 Ø2.0 มม. 5–60 35–80 1.1 29 V = 1.1 × (t − 29) ของเหลวใสมาก ไหลง่าย เบอร์ 2 ZAHN-235754 Ø2.74 มม. 20–250 20–80 3.5 14 V = 3.5 × (t − 14) ของเหลวค่อนข้างใส เบอร์ 3 ZAHN-335755 Ø3.76 มม. 100–800 20–80 11.7 7.5 V = 11.7 × (t − 7.5) ความหนืดปานกลาง เบอร์ 4 ZAHN-435756 Ø4.26 มม. 200–1200 20–80 14.8 5 V = 14.8 × (t − 5) ของเหลวค่อนข้างข้น เบอร์ 5 ZAHN-535757 Ø5.28 มม. 400–1800 20–80 23 0 V = 23 × (t − 0) ของเหลวข้นมาก ชุด ZAHN-SET535758 เบอร์ 1–5 อย่างละ 1 ใบ ครอบคลุม 5–1800 cSt — เหมาะกับแล็บ/โรงงานที่วัดของเหลวหลายความหนืด เลือกใบที่ได้เวลาไหล 20–80 วินาทีได้ทันที
ช่วงวัดของแต่ละเบอร์ (ซ้อนกันบางส่วน) Measuring ranges
1
5
10
20
50
100
200
500
1000
1800
ความหนืดจลน์ (cSt) — แกนแบบลอการิทึม
เบอร์ 1
ZAHN-1
5–60 cSt · Ø2.0 มม.
เบอร์ 2
ZAHN-2
20–250 cSt · Ø2.74 มม.
เบอร์ 3
ZAHN-3
100–800 cSt · Ø3.76 มม.
เบอร์ 4
ZAHN-4
200–1200 cSt · Ø4.26 มม.
เบอร์ 5
ZAHN-5
400–1800 cSt · Ø5.28 มม.
วิธีเลือกเบอร์ — ให้เวลาไหลอยู่ 20–80 วินาที Choosing a cup ตามข้อมูลสินค้า
1 เดาเบอร์เริ่มต้นเบอร์ 3
›
2 ลองวัด 1 ครั้ง
›
3 ต่ำกว่า 20 วินาทีเบอร์เล็กลง (รูเล็กลง)
›
4 เกิน 80 วินาทีเบอร์ใหญ่ขึ้น (รูใหญ่ขึ้น)
ใสมาก ไหลเหมือนน้ำ ทินเนอร์ผสมสี หมึกเจือจาง → เบอร์ 1 ค่อนข้างใส น้ำมันใส สีผสมเจือจาง แลคเกอร์/วานิช → เบอร์ 2 ปานกลาง สีผสม แลคเกอร์ หมึกกราเวียร์/เฟล็กโซ → เบอร์ 3 ค่อนข้างข้น สีพ่น สีรองพื้น → เบอร์ 4 ข้นมาก สีเข้มข้น เรซิน กาว → เบอร์ 5
กฎเลือกเบอร์ที่ควรรู้
เบอร์ 1 ใช้ได้ช่วง 35–80 วินาที (ค่า c = 29) ถ้าเบอร์ 1 ยังไหลเร็วกว่า 35 วินาที ของเหลวใสกว่าช่วงที่ถ้วยชุดนี้วัดได้เบอร์ 5 ยังเกิน 80 วินาที = ข้นเกิน 1800 cSt ใช้ถ้วยจุ่มไม่ได้ถ้าได้ 20–80 วินาทีสองเบอร์ เลือกเบอร์ที่เวลาอยู่กลางช่วง (ราว 30–60 วินาที) อ่านค่าคลาดน้อยกว่า คำแนะนำทั่วไป
เลือกเบอร์แล้วใช้เบอร์เดิมกับสินค้านั้นตลอด ระบุเบอร์ไว้ในสเปก คำแนะนำทั่วไป
คู่มือการใช้งานถ้วยวัดความหนืดแบบจุ่ม ZAHN Cup เบอร์ 1–5 · รหัสสินค้า 12286 · 35753–35759
หน้า 4 / 12
5 เตรียมก่อนวัด · อุณหภูมิ
PREPARATION · TEMPERATURE
อุปกรณ์ที่ต้องมี What you need
1 ถ้วย ZAHN Cup เบอร์ที่เหมาะ
2 นาฬิกาจับเวลา (ZAHN-SW)
3 เทอร์โมมิเตอร์วัดอุณหภูมิตัวอย่าง
4 ภาชนะใส่ตัวอย่างที่ลึกกว่าตัวถ้วย จุ่มได้มิดทั้งใบ
5 ตะแกรง/ผ้ากรองตัวอย่าง
6 ตัวทำละลายที่ละลายตัวอย่างได้ + ผ้าไม่มีขุย
7 ถุงมือกันตัวทำละลาย · แว่นตานิรภัย
8 แบบฟอร์มบันทึกผล (หน้า 11)
ข้อ 3–8 ไม่ได้มากับสินค้า — เตรียมเองตามงาน คำแนะนำทั่วไป
ขั้นเตรียม 4 ข้อ Before measuring ตามข้อมูลสินค้า
ทำความสะอาดถ้วย ด้วยตัวทำละลายที่เหมาะกับตัวอย่าง แล้วเป่า/เช็ดให้แห้ง — ระวังเศษค้างในรูเจาะ ส่องรูกับไฟต้องเห็นรูกลมใสเลือกเบอร์ถ้วย ให้เวลาไหลอยู่ช่วง 20–80 วินาที (วิธีเลือกหน้า 4)กรองตัวอย่าง เอาผง เม็ด ผิวฟิล์มที่ลอยออก แล้วคนให้เข้ากันเบา ๆ — อย่าตีจนเกิดฟอง ฟองอากาศทำให้ไหลไม่สม่ำเสมอ คำแนะนำทั่วไป ปรับอุณหภูมิ ตัวอย่างและถ้วยให้ได้ 23 ± 0.5 °C (หรืออุณหภูมิที่ตกลงกันกับลูกค้า) — แช่ถ้วยไว้ในตัวอย่างสักครู่ให้ถ้วยมีอุณหภูมิเท่ากัน คำแนะนำทั่วไป
ทำไมอุณหภูมิสำคัญ คำแนะนำทั่วไป
สีและหมึกส่วนใหญ่ร้อนขึ้น = ใสขึ้น ไหลเร็วขึ้น ได้เวลาน้อยลง
สีตัวเดียวกัน วัดตอนเช้าที่โกดังเย็นกับบ่ายที่หน้าเครื่องร้อน อาจได้คนละวินาที ทั้งที่สูตรไม่เปลี่ยน
จึงต้องจดอุณหภูมิคู่กับผลทุกครั้ง และเทียบกันเฉพาะผลที่อุณหภูมิเดียวกัน
วัดหน้างานที่ไม่ใช่ 23 °C ทำอย่างไร คำแนะนำทั่วไป
ภาชนะใส่ตัวอย่าง Sample container คำแนะนำทั่วไป
ถูกต้อง
ลึกพอให้จุ่มตัวถ้วยมิดทั้งใบ และยังมีของเหลวท่วมขอบบนถ้วย
ปากกว้างพอให้ยกถ้วยขึ้นตรง ๆ ไม่ชนขอบ
ปริมาณตัวอย่างมากพอที่การจุ่มแต่ละครั้งไม่ทำให้ระดับลดจนถ้วยไม่มิด
หลีกเลี่ยง
ภาชนะตื้นที่จุ่มได้ไม่มิด → ถ้วยไม่เต็ม 44 มล. เวลาไหลสั้นผิดจริง
วัดในถังที่กำลังกวนแรงหรือมีฟองลอยเต็มผิว
ตักตัวอย่างทิ้งไว้นานในภาชนะเปิด — ตัวทำละลายระเหย ตัวอย่างข้นขึ้น
รูเจาะกึ่งกลางก้นถ้วย ส่องรูเจาะก่อนวัดทุกครั้ง Orifice check ตามข้อมูลสินค้า
ยกถ้วยส่องกับหลอดไฟหรือหน้าต่าง มองจากด้านในถ้วยลงไปที่ก้น — ต้องเห็นรูกลม ขอบเรียบ แสงลอดผ่านเต็มรู
เห็นคราบสี/หมึกเป็นวงรอบรู หรือแสงลอดไม่เต็มรู → ล้างด้วยตัวทำละลายแล้วเป่าลมใหม่ ห้ามใช้ของแข็งแหย่
รูมีรอยบิ่น รอยขีด หรือเบี้ยว → ค่าที่วัดได้จะคลาดถาวร ให้ตรวจถ้วยด้วยน้ำมันที่รู้ค่า (หน้า 10) ก่อนใช้งานต่อ
หลังล้างต้องให้รูแห้งสนิท ตัวทำละลายที่ค้างในรูจะเจือจางตัวอย่างหยดแรก คำแนะนำทั่วไป
เช็กก่อนเริ่มวัด Ready check
ถ้วยสะอาด แห้ง รูเจาะใส ไม่มีคราบ
เบอร์ถ้วยตรงกับสเปก/ที่ตั้งใจ (ดูป้ายบนด้าม)
ตัวอย่างกรองแล้ว ไม่มีฟอง ไม่มีผิวฟิล์ม
อุณหภูมิตัวอย่าง 23 ± 0.5 °C (หรือค่าที่ตกลง) — จดไว้แล้ว
นาฬิการีเซ็ตเป็นศูนย์ ถืออยู่ในมืออีกข้าง
สวมถุงมือ แว่นตา · ที่วัดอากาศถ่ายเท ไม่มีประกายไฟ
คู่มือการใช้งานถ้วยวัดความหนืดแบบจุ่ม ZAHN Cup เบอร์ 1–5 · รหัสสินค้า 12286 · 35753–35759
หน้า 6 / 12
6 ขั้นตอนวัด 8 ขั้น · ทดสอบซ้ำ
MEASURING PROCEDURE
3
1
จุ่มถ้วยให้มิดทั้งใบ
แช่ให้อุณหภูมิเท่าตัวอย่าง
3
เริ่ม 2
ยกขึ้นตรง ๆ เร็วและนิ่ง
ขอบบนพ้นผิว = เริ่มจับเวลา
3
≤150
นับ… 3
ถือตั้งตรงนิ่ง ๆ
สูงจากผิวไม่เกิน 150 มม.
3
← ขาด
หยุด 4
สายของเหลวขาดครั้งแรก
= หยุดจับเวลา
ภาพวาดอธิบายขั้นตอน (ไม่ใช่สัดส่วนจริง) — สอดนิ้วในห่วงด้าม ถือถ้วยห้อยตั้งตรง อีกมือกดนาฬิกา
ขั้นตอนวัดตามผู้ผลิต Step by step ตามข้อมูลสินค้า
ทำความสะอาดถ้วยด้วยตัวทำละลายที่เหมาะกับตัวอย่าง แล้วเป่า/เช็ดให้แห้ง (ระวังเศษค้างในรูเจาะ)
เลือกเบอร์ถ้วยให้เวลาไหลอยู่ช่วง 20–80 วินาที — ถ้าไม่แน่ใจ เริ่มที่เบอร์ 3 แล้วปรับตามหน้า 4
กรองตัวอย่าง แล้วปรับอุณหภูมิตัวอย่างและถ้วยให้ได้ 23 ± 0.5 °C (หรืออุณหภูมิที่ตกลงกัน)
จุ่มถ้วยให้มิด สอดนิ้วในห่วงด้าม ยกถ้วยขึ้นตรง ๆ อย่างรวดเร็วและนิ่ง — ปล่อยถ้วยแช่ในตัวอย่างสักครู่ให้อุณหภูมิเท่ากัน แล้วยกขึ้นด้วยจังหวะเดียว ไม่หยุดกลางทาง
เริ่มจับเวลาเมื่อขอบบนถ้วยพ้นผิวของเหลว — ถือถ้วยตั้งตรง สูงจากผิวของเหลวไม่เกิน 150 มม. — ตามองที่ขอบบนถ้วย กดเริ่มทันทีที่ขอบพ้นผิว แล้วย้ายสายตาไปที่สายของเหลวใต้ก้นถ้วย
หยุดจับเวลาเมื่อสายของเหลวขาดเป็นช่วงแรก · ทดสอบซ้ำ 2 ครั้ง ผลต่างกันไม่เกิน 5% ของค่าเฉลี่ย — สายขาดครั้งแรก ไม่ใช่หยดสุดท้าย · ถ้าต่างเกิน 5% ให้หาสาเหตุ (หน้า 9) แล้ววัดใหม่
แปลงเวลาเป็นความหนืด V = K × (t − c) ตามตารางเบอร์ถ้วย — ใช้ค่าเฉลี่ยของ 2 ครั้ง (ตัวอย่างหน้า 8)
ล้างถ้วยด้วยตัวทำละลายทันทีหลังใช้ ห้ามใช้แปรงลวดขัด แล้วเก็บให้แห้ง — สี/หมึกที่แห้งในรูแล้วล้างออกยากมาก
จุดเริ่ม–จุดหยุด จับเวลา เริ่ม = ขอบบนของถ้วยพ้นผิวของเหลวหยุด = สายของเหลวที่ไหลจากรูก้นถ้วยขาดเป็นช่วงครั้งแรก ไม่เกิน 150 มม.
ทดสอบซ้ำ 2 ครั้ง — ต่างกันไม่เกิน 5% 40.8 วินาที · ผลต่าง = 1.2 วินาที2.9% → ไม่เกิน 5% ใช้ได้ (เกิน 5% ต้องวัดใหม่)
ห้ามทำระหว่างวัด Don't
✕ เทตัวอย่างใส่ถ้วยแทนการจุ่ม
✕ จับที่ตัวถ้วยแทนห่วงด้าม
✕ ยกเอียง / ส่ายถ้วย
✕ ใช้นิ้วอุดรูระหว่างยก
✕ หยุดเวลาที่หยดสุดท้าย
เคล็ดลับให้ผลซ้ำได้ Tips คำแนะนำทั่วไป
ยกจังหวะเดียว ยกเร็วและนิ่ง ไม่ส่าย ไม่ให้ถ้วยแกว่งระหว่างไหล
คนวัดคนเดิม คนกดนาฬิกาต่างคนจังหวะต่างกัน งานสำคัญให้คนเดิมวัดหรือวัดคู่กัน
ล้างทันทีหลังวัด จุ่มตัวทำละลาย เขย่าให้ไหลผ่านรู แล้วเป่าแห้ง ก่อนวัดตัวอย่างถัดไป
คู่มือการใช้งานถ้วยวัดความหนืดแบบจุ่ม ZAHN Cup เบอร์ 1–5 · รหัสสินค้า 12286 · 35753–35759
หน้า 7 / 12
7 การคำนวณ V = K × (t − c) · ตัวอย่าง
CONVERTING TIME TO VISCOSITY
V (cSt) = K × (t − c)
V = ความหนืดจลน์ หน่วย cSt · t = เวลาไหล (วินาที) · K, c = ค่าคงที่ของเบอร์ถ้วย ตามข้อมูลสินค้า
เบอร์ เบอร์ 1 (ZAHN-1) เบอร์ 2 (ZAHN-2) เบอร์ 3 (ZAHN-3) เบอร์ 4 (ZAHN-4) เบอร์ 5 (ZAHN-5)
K 1.1 3.5 11.7 14.8 23 c 29 14 7.5 5 0 สูตร 1.1 × (t − 29) 3.5 × (t − 14) 11.7 × (t − 7.5) 14.8 × (t − 5) 23 × (t − 0)
ตัวอย่างคำนวณ Worked examples
ตัวอย่างที่ 1 · เบอร์ 3
เวลาไหลเฉลี่ย t = 40 วินาที V = 380.25 cSt
อยู่ในช่วงเบอร์ 3 (100–800 cSt) ✓
ตัวอย่างที่ 2 · เบอร์ 1
เวลาไหลเฉลี่ย t = 50 วินาที V = 23.1 cSt
อยู่ในช่วงเบอร์ 1 (5–60 cSt) ✓
ตัวอย่างที่ 3 · เบอร์ 5
เวลาไหลเฉลี่ย t = 60 วินาที V = 1,380 cSt
อยู่ในช่วงเบอร์ 5 (400–1800 cSt) ✓
ขั้นตอน: ① หาค่าเฉลี่ยเวลาไหล 2 ครั้ง ② ลบด้วย c ของเบอร์ ③ คูณด้วย K ④ ตรวจว่าผลอยู่ในช่วงวัดของเบอร์นั้น ถ้าไม่อยู่ให้เปลี่ยนเบอร์
ตารางแปลงเวลาเป็น cSt แบบเร็ว Quick lookup
เวลาไหล (วินาที) → 20 30 40 50 60 70 80
เบอร์ 1 — — 12.1 23.1 34.1 45.1 56.1 เบอร์ 2 21 56 91 126 161 196 231 เบอร์ 3 146.25 263.25 380.25 497.25 614.25 731.25 848.25 เบอร์ 4 222 370 518 666 814 962 1110 เบอร์ 5 460 690 920 1150 1380 1610 1840
คำนวณจาก V = K × (t − c) · “—” = ต่ำกว่าเวลาไหลที่ใช้ได้ของเบอร์ 1 (35 วินาที) · ตัวเลขสีเทา = ผลนอกช่วงวัดของเบอร์นั้น ควรเปลี่ยนเบอร์ · เวลาอื่นให้คำนวณด้วยสูตร
มีค่าเป้าหมายเป็น cSt อยากรู้ว่าต้องได้กี่วินาที คำแนะนำทั่วไป t = V ÷ K + c 40 วินาที
ค่าตัวคูณถ้วย 0.95–1.05 ตามข้อมูลสินค้า คำแนะนำทั่วไป
ตัวอย่าง: แปลงสเปก cSt เป็นช่วงวินาทีให้หน้างาน Spec to seconds คำแนะนำทั่วไป
สเปกสินค้า แลคเกอร์ 380 cSt ยอมให้คลาด ±10% → ช่วงรับได้ 342–418 cSt (วัดด้วยเบอร์ 3 ที่ 23 °C) ขอบล่าง t = 342 ÷ 11.7 + 7.5 ≈ 36.7 วินาที ขอบบน t = 418 ÷ 11.7 + 7.5 ≈ 43.2 วินาที ป้ายติดหน้างาน “ZAHN เบอร์ 3 · 23 °C · ผ่าน 36.7–43.2 วินาที” — ต่ำกว่าช่วง = ใสไป · สูงกว่าช่วง = ข้นไป เติมตัวทำละลายทีละน้อยแล้ววัดใหม่
คู่มือการใช้งานถ้วยวัดความหนืดแบบจุ่ม ZAHN Cup เบอร์ 1–5 · รหัสสินค้า 12286 · 35753–35759
หน้า 8 / 12
8 ความผิดพลาดที่พบบ่อย · ข้อจำกัด
COMMON ERRORS · LIMITATIONS
สาเหตุ เกิดอะไรกับผลวัด วิธีป้องกัน / แก้
อุณหภูมิตัวอย่างไม่คงที่ / ไม่ได้จด ร้อนขึ้น → เวลาสั้นลง (ใสขึ้น) · เย็นลง → เวลานานขึ้น ปรับเป็น 23 ± 0.5 °C หรืออุณหภูมิที่ตกลง จดทุกครั้ง ถือถ้วยเอียง / ถ้วยแกว่ง สายของเหลวไม่ตรง ไหลไม่สม่ำเสมอ ผลกระโดด สอดนิ้วในห่วง ให้ถ้วยห้อยตั้งตรงเอง ยืนนิ่ง ยกถ้วยสูงเกิน 150 มม. / ยกช้า จุดเริ่มคลาดเคลื่อน สายยืดยาวขาดเร็ว ยกจังหวะเดียว ถือไว้ไม่เกิน 150 มม. เหนือผิว กดนาฬิกาช้า/เร็วไป ผิดได้ราว 0.5–1 วินาทีต่อครั้ง มีผลมากกับเวลาสั้น ๆ เลือกเบอร์ให้เวลาเกิน 20 วินาที · คนวัดคนเดิม หยุดเวลาที่หยดสุดท้าย เวลานานเกินจริง ค่า cSt สูงเกิน หยุดที่สายขาดครั้งแรกเท่านั้น รูเจาะมีคราบสี/หมึกแห้ง รูเล็กลง → ไหลช้า ค่าสูงขึ้นเรื่อย ๆ ล้างทันทีหลังใช้ · ส่องรูกับไฟก่อนวัด รูเป็นรอยจากแปรงลวด/เข็ม รูใหญ่/เบี้ยว ค่าคลาดถาวร ห้ามแหย่ด้วยของแข็ง · ตรวจด้วยน้ำมันที่รู้ค่า เลือกเบอร์ผิด (นอก 20–80 วินาที) สั้นไป อ่านคลาดมาก · นานไป ของเหลวเริ่มแห้ง/ระเหย เปลี่ยนเบอร์ตามหน้า 4 ตัวอย่างมีฟอง ผง หรือผิวฟิล์ม สายขาดก่อนเวลา หรือรูอุดกลางทาง กรองและคนเบา ๆ ตักผิวฟิล์มออกก่อนวัด จุ่มไม่มิด / ถ้วยไม่เต็ม ปริมาณน้อยกว่า 44 มล. เวลาสั้นผิดจริง ใช้ภาชนะลึก จุ่มให้ท่วมขอบบนถ้วย ตัวอย่างตั้งทิ้งในภาชนะเปิด ตัวทำละลายระเหย ตัวอย่างข้นขึ้นทุกนาที วัดทันทีหลังเตรียม · ปิดฝาระหว่างรอ
ผลต่อค่าวัดเป็นแนวโน้มทั่วไปของถ้วยวัดความหนืดแบบจุ่ม คำแนะนำทั่วไป
ผลวัด 2 ครั้งต่างกันเกิน 5% — ไล่หาสาเหตุ Troubleshooting flow คำแนะนำทั่วไป
1 ส่องรูเจาะ
›
2 วัดอุณหภูมิ
›
3 ดูตัวอย่าง
›
4 ดูเวลา
›
5 วัดใหม่ 2 ครั้ง
ข้อจำกัดของถ้วยจุ่ม
ใช้กับของเหลวแบบนิวตันหรือใกล้นิวตัน ตามข้อมูลสินค้า — เจล ของเหลวไทโซทรอปิก ของที่เกาะผนังถ้วย ค่าที่ได้ใช้เปรียบเทียบเท่านั้น
ผลขึ้นกับคนวัด (จังหวะกดนาฬิกา การยก) มากกว่าเครื่องวัดแบบหมุน
ผลของถ้วยจุ่มคนละแบบ (เช่น ถ้วยฟอร์ด) เทียบวินาทีกันตรง ๆ ไม่ได้
จุดแข็งที่ควรใช้ให้เต็มที่
เร็ว — วัดเสร็จในไม่กี่นาที ข้างถัง ข้างเครื่องพิมพ์
ไม่ใช้ไฟฟ้า ทนตัวทำละลาย พกพาง่าย
เหมาะกับการคุมล็อต/คุมกะ ให้ “วินาทีเดิม” ทุกครั้ง
ทำไมต้องเลือกเบอร์ให้ได้ 20–80 วินาที — ตัวอย่าง คำแนะนำทั่วไป เบอร์ 2 ได้ 45 วินาที → 3.5 × (45 − 14) = 108.5 cSt (อยู่ในช่วงเบอร์ 2 ✓)
· ถ้าวัดด้วยเบอร์ 3 จะได้เวลาเพียงประมาณ 108.5 ÷ 11.7 + 7.5 ≈ 16.8 วินาที ซึ่งสั้นกว่า 20 วินาที
กดนาฬิกาคลาดเพียง 1 วินาทีก็ทำให้ผลคลาดราว 12 cSt — จึงควรใช้เบอร์ 2 กับแลคเกอร์ตัวนี้
ตัวอย่างการใช้คุมความหนืดรายกะ Shift routine คำแนะนำทั่วไป
ต้นกะ / เปิดถังใหม่ คนให้เข้ากัน วัดอุณหภูมิ วัด 2 ครั้ง จดลงแบบฟอร์ม · ปรับด้วยตัวทำละลายจนเวลาอยู่ในช่วงที่กำหนด
ระหว่างกะ โรงพิมพ์/ไลน์พ่นที่ถาดหรือถังเปิด ตัวทำละลายระเหยตลอด — วัดซ้ำเป็นระยะ และทุกครั้งหลังเติมหมึก/สีใหม่
ปลายกะ จดค่าสุดท้ายและปริมาณตัวทำละลายที่เติมทั้งกะ · ล้างถ้วย ส่องรู เก็บลงกล่อง
คู่มือการใช้งานถ้วยวัดความหนืดแบบจุ่ม ZAHN Cup เบอร์ 1–5 · รหัสสินค้า 12286 · 35753–35759
หน้า 9 / 12
9 ความปลอดภัย · ดูแลรักษา
SAFETY · CARE
ตัวทำละลายและสีไวไฟ
วัดในที่อากาศถ่ายเท หรือใต้ตู้ดูดควัน · ห่างเปลวไฟ ประกายไฟ เครื่องเจียร
ห้ามสูบบุหรี่ในบริเวณวัด · ปิดฝาภาชนะตัวทำละลายทันทีหลังใช้
ผ้าที่เปื้อนตัวทำละลาย/สี ทิ้งในถังมีฝาปิดสำหรับขยะไวไฟ คำแนะนำทั่วไป
ป้องกันตัว
สวมถุงมือกันตัวทำละลาย (เช่น ไนไตรล์) และแว่นตานิรภัย ทุกครั้ง
ระวังสีกระเด็นตอนยกถ้วยและตอนล้าง · โดนตาให้ล้างน้ำสะอาดทันทีแล้วพบแพทย์
อ่านเอกสารความปลอดภัยของสี/ตัวทำละลายที่ใช้ก่อนเริ่มงาน คำแนะนำทั่วไป
ดูแลรักษาถ้วยและนาฬิกา Care
ก่อนใช้ทุกครั้ง ส่องรูเจาะกับไฟ ต้องกลม ใส ไม่มีคราบ · ตรวจด้ามไม่บิด หูยึดแน่น ป้ายเบอร์อยู่ครบ หลังใช้ทันที จุ่มล้างในตัวทำละลายที่ละลายตัวอย่างได้ ให้ไหลผ่านรูหลายรอบ · เช็ดด้วยผ้าไม่มีขุย เป่าลมให้แห้ง ตามข้อมูลสินค้า ถ้ามีคราบแห้งในรู แช่ตัวทำละลายให้คราบนิ่มแล้วเป่าลมออก · ห้ามใช้แปรงลวด เข็ม หรือลวดแหย่ ตามข้อมูลสินค้า เก็บรักษา เก็บในกล่องแยกเบอร์ ที่แห้ง ไม่วางทับกัน ไม่แขวนให้กระแทกกัน ตามข้อมูลสินค้า เป็นระยะ เทียบค่ากับน้ำมันมาตรฐานความหนืด (วิธีด้านล่าง) และจดผลไว้ คำแนะนำทั่วไป นาฬิกาจับเวลา อย่าให้โดนตัวทำละลาย/น้ำ เช็ดด้วยผ้าแห้ง · เปลี่ยนแบตเตอรี่ตามชนิดที่ระบุบนตัวเครื่อง · ถอดแบตเตอรี่ถ้าไม่ใช้นาน ตามข้อมูลสินค้า
✕ แปรงลวด / เข็มแหย่รู
✕ ทำถ้วยตก / กระแทก
✕ ปล่อยสีแห้งในถ้วย
✕ ดัด/บิดด้ามลวด
✕ แกะป้ายเบอร์ออก
เก็บถ้วยลงกล่องเดิม เก็บรักษาให้ถ้วยแม่นนาน Storage คำแนะนำทั่วไป
ล้างและเป่าแห้งก่อนเก็บทุกครั้ง แล้ววางในกล่องกระดาษเดิม — กล่องกันตัวถ้วยกระทบกันและกันฝุ่นเข้ารู
เขียนเบอร์ไว้ที่หัวกล่องด้วย หยิบได้ตรงเบอร์โดยไม่ต้องเปิดดูทีละกล่อง
เก็บในตู้หรือลิ้นชักที่แห้ง ห่างจากถังตัวทำละลายและไอกรด · อย่าวางของหนักทับกล่อง
ตรวจถ้วยด้วยน้ำมันที่รู้ค่าความหนืด Checking a cup คำแนะนำทั่วไป
เตรียมน้ำมันมาตรฐานความหนืดที่มีค่าระบุ (cSt) อยู่ในช่วงของเบอร์ที่จะตรวจ ปรับอุณหภูมิให้ตรงกับที่ระบุบนขวด
วัดตามขั้นตอนหน้า 7 อย่างน้อย 2 ครั้ง หาค่าเฉลี่ย แล้วคำนวณ V ด้วยสูตรหน้า 8
ตัวคูณถ้วย = ค่าที่ระบุบนขวด ÷ ค่าที่วัดได้ · ตัวอย่าง: ขวดระบุ 400 cSt วัดได้ 390 cSt → 400 ÷ 390 ≈ 1.03
ตัวคูณอยู่ในช่วง 0.95–1.05 = ถ้วยใช้งานได้ ใช้ตัวคูณนี้คูณผลวัดครั้งต่อไปได้ · ถ้านอกช่วง ให้ล้างรูแล้วตรวจซ้ำ ยังนอกช่วงสอบถามฝ่ายขาย
คู่มือการใช้งานถ้วยวัดความหนืดแบบจุ่ม ZAHN Cup เบอร์ 1–5 · รหัสสินค้า 12286 · 35753–35759
หน้า 10 / 12
10 แบบฟอร์มบันทึกผลการวัดความหนืด
VISCOSITY RECORD FORM — PRINT AND USE
หน่วยงาน / ไลน์ สินค้า / สูตร สเปกที่กำหนด ZAHN เบอร์ ..... = ........ ± ...... วินาที อุณหภูมิที่ตกลง ........ °C
วันที่ เวลา ตัวอย่าง / ล็อต เบอร์ถ้วย อุณหภูมิ (°C) t ครั้งที่ 1 (วินาที) t ครั้งที่ 2 (วินาที) t เฉลี่ย ผลต่าง (ไม่เกิน 5%) V (cSt) = K × (t − c) ผ่าน/ไม่ผ่าน · ผู้วัด
ตัวอย่าง 09:30 แลคเกอร์ ล็อต A 3 23.0 40.2 41.4 40.8 2.9% ✓ 11.7 × 33.3 = 389.6 ผ่าน · สมชาย
วิธีกรอก — วัด 2 ครั้งต่อตัวอย่าง · ผลต่าง = (มาก − น้อย) ÷ เฉลี่ย × 100 ต้องไม่เกิน 5% ·
คำนวณ V จากค่า K, c ของเบอร์ (หน้า 8) · ถ้าเติมตัวทำละลายปรับความหนืด ให้บันทึกปริมาณที่เติมในช่องตัวอย่าง/ล็อต
ค่าคงที่ — เบอร์ 1: K 1.1 c 29 · เบอร์ 2: K 3.5 c 14 · เบอร์ 3: K 11.7 c 7.5 · เบอร์ 4: K 14.8 c 5 · เบอร์ 5: K 23 c 0
· เวลาไหลที่ใช้ได้ 20–80 วินาที (เบอร์ 1: 35–80) ตามข้อมูลสินค้า
คู่มือการใช้งานถ้วยวัดความหนืดแบบจุ่ม ZAHN Cup เบอร์ 1–5 · รหัสสินค้า 12286 · 35753–35759
หน้า 11 / 12
11 คำถามที่พบบ่อย · ติดต่อ
FAQ · CONTACT
ต้องซื้อครบ 5 เบอร์ไหม? ไม่จำเป็น ถ้าวัดสินค้าชนิดเดียวหรือมีสเปกระบุเบอร์อยู่แล้ว ซื้อเฉพาะเบอร์นั้น (ขั้นต่ำ 1 ใบ) · ถ้าวัดหลายสินค้า/ยังไม่รู้ช่วงความหนืด ชุด ZAHN-SET5 คุ้มกว่าในการใช้งาน ไม่มีนาฬิกาจับเวลา ใช้มือถือได้ไหม? ได้ ใช้แอปนาฬิกาจับเวลาที่อ่านทศนิยมได้ แต่ต้องระวังมือถือโดนสี/ตัวทำละลาย และหน้าจอสัมผัสใส่ถุงมือกดยาก — นาฬิกาจับเวลาแบบปุ่มกด (ZAHN-SW) กดแม่นกว่า คำแนะนำทั่วไป ต่างจากถ้วยฟอร์ดอย่างไร? ถ้วยฟอร์ดเป็นถ้วยรูปกรวยวางบนขาตั้ง เทตัวอย่างใส่จนเต็มแล้วเปิดรู · ZAHN Cup เป็นถ้วยมือถือแบบจุ่ม ไม่ต้องเท วัดข้างถังได้ทันที — ตัวเลขวินาทีของสองแบบเทียบกันตรง ๆ ไม่ได้ คำแนะนำทั่วไป ใช้แทนเครื่องวัดความหนืดแบบหมุนได้ไหม? ใช้แทนได้สำหรับงานคุมล็อต/คุมกะของเหลวที่ไหลได้ (นิวตัน/ใกล้นิวตัน) · ถ้าเป็นเจล ครีม ของเหลวไทโซทรอปิก หรือต้องการค่าละเอียดระดับวิจัย ควรใช้เครื่องแบบหมุน คำแนะนำทั่วไป ผลเป็นวินาที ต้องแปลงเป็น cSt ทุกครั้งไหม? ไม่จำเป็น ถ้าใช้เบอร์เดิมและอุณหภูมิเดิมทุกครั้ง บันทึกเป็นวินาทีได้ · ถ้าต้องเทียบต่างเบอร์หรือส่งค่าให้ลูกค้า แปลงด้วย V = K × (t − c) อยากได้หน่วย mPa·s (cP) ทำอย่างไร? คูณค่า cSt ด้วยความหนาแน่นของตัวอย่าง (ก./มล.) เช่น 380 cSt × 1.1 ≈ 418 mPa·s คำแนะนำทั่วไป ใช้กับน้ำยา/ของเหลวที่มีน้ำเป็นส่วนผสมได้ไหม? ได้ ถ้าไหลได้และอยู่ในช่วง 5–1800 cSt · น้ำเปล่าใสเกินช่วงของเบอร์ 1 (ไหลเร็วกว่า 35 วินาที) จึงวัดน้ำเปล่าไม่ได้ คำแนะนำทั่วไป ทำไมวัดสองครั้งได้ไม่เท่ากัน? สาเหตุบ่อยที่สุด: อุณหภูมิเปลี่ยน รูมีคราบ ถือถ้วยเอียง หรือกดนาฬิกาไม่ตรงจังหวะ — ไล่ตามหน้า 9 · ต่างได้ไม่เกิน 5% ของค่าเฉลี่ย ตามข้อมูลสินค้า ต้องจุ่มลึกแค่ไหน? ให้ตัวถ้วยจมมิดทั้งใบ ของเหลวท่วมขอบบนถ้วย — ถ้วยต้องเต็มพอดี 44 มล. ทุกครั้ง ตามข้อมูลสินค้า ล้างด้วยอะไร? ตัวทำละลายที่ละลายตัวอย่างนั้นได้ เช่น ทินเนอร์ชนิดเดียวกับที่ใช้ผสมสี/หมึก · ล้างทันทีหลังใช้ ห้ามแปรงลวด ตามข้อมูลสินค้า ถ้วยบุบเล็กน้อย ยังใช้ได้ไหม? ตัวถ้วยบุบทำให้ปริมาตรเปลี่ยน ค่าเพี้ยน ควรตรวจด้วยน้ำมันที่รู้ค่า (หน้า 10) ถ้าตัวคูณนอก 0.95–1.05 ไม่ควรใช้ต่อ คำแนะนำทั่วไป สั่งแล้วกี่วันได้ของ? มีสต็อกไหม? เป็นสินค้าสั่งนำเข้า ไม่มีสต็อกพร้อมส่ง · ระยะเวลาสอบถามฝ่ายขาย ⚠ ยังไม่ได้ยืนยัน ถ้วยแต่ละเบอร์หน้าตาเหมือนกัน แยกอย่างไร? ดูป้ายเบอร์ที่ติดด้าม · ถ้าป้ายหลุดให้ทำเครื่องหมายทันที ห้ามเดาจากขนาดรูด้วยตา คำแนะนำทั่วไป
35758 · ZAHN-SET5 ชุดครบ 5 เบอร์35753–35757 · ZAHN-1 ~ 5 ถ้วยสแตนเลส 44 มล.บรรจุกล่องแยกใบ เก็บกล่องไว้ใส่ถ้วยภาพจำลอง 35759 · ZAHN-SW นาฬิกาจับเวลา
ข้อมูลที่ยังไม่ได้ยืนยัน — สอบถามฝ่ายขาย To be confirmed ⚠ ยังไม่ได้ยืนยัน
รุ่น ความละเอียด และแบตเตอรี่ของนาฬิกาจับเวลา ZAHN-SW
ระยะเวลาสั่งนำเข้า
อุปกรณ์อื่นในกล่องนอกจากตัวถ้วย
ขนาดและน้ำหนักของถ้วยพร้อมด้าม
คู่มือการใช้งานถ้วยวัดความหนืดแบบจุ่ม ZAHN Cup เบอร์ 1–5 · รหัสสินค้า 12286 · 35753–35759
หน้า 12 / 12
