คู่มือการใช้งาน (ฉบับภาษาไทย)
เครื่องระเหยสารแบบหมุน (Rotary Evaporator) RE-201D
เครื่องสกัด–กลั่นในห้องแล็บ ระเหยตัวทำละลาย / เข้มข้นสารสกัด / สกัดน้ำมันหอมระเหย ภายใต้สุญญากาศ
RE-201D 1 ลิตร · รหัส 15641
RE-201D 2 ลิตร · รหัส 15642
ไฟฟ้า 220 V / 50 Hz
เครื่องระเหยสารแบบหมุน (Rotary Evaporator หรือ "โรตารี่") ใช้ระเหยตัวทำละลาย (เช่น เอทานอล เมทานอล อะซีโตน เฮกเซน น้ำ)
ออกจากสารละลายอย่างนุ่มนวล โดยหมุนขวดแก้วที่แช่อยู่ในหม้ออุ่น พร้อมลดความดันด้วยปั๊มสุญญากาศ ทำให้ตัวทำละลายเดือดที่อุณหภูมิต่ำกว่าปกติ
ไอที่เกิดขึ้นถูกควบแน่นที่คอนเดนเซอร์แล้วไหลลงขวดรับ ส่วนสารสกัดเข้มข้นยังคงอยู่ในขวดหมุน จึงถนอมสารที่ไวต่อความร้อน
ใช้กันแพร่หลายในงานวิจัย มหาวิทยาลัย การแพทย์ เคมี ปิโตรเคมี เกษตร การแปรรูปอาหาร และสมุนไพร โปรดอ่านคู่มือนี้ให้ครบก่อนใช้งานครั้งแรก
หมายเหตุ — คู่มือนี้ปัญญาเคมีภัณฑ์เรียบเรียงเป็นภาษาไทยจากข้อมูลจำเพาะของผู้ผลิตและการติดตั้งใช้งานจริงของเรา
ข้อมูลจำเพาะในตารางเป็นของรุ่นขวดระเหย 1 ลิตร ส่วนรุ่น 2 ลิตร ต่างกันที่ขนาดขวดระเหย รายละเอียดปลีกย่อยอาจต่างตามล็อตการผลิต
ให้ยึดตัวสินค้าจริงเป็นสำคัญ และสอบถามฝ่ายขายก่อนสั่งซื้อ · ปั๊มสุญญากาศและเครื่องทำน้ำเย็นหมุนเวียนแยกจำหน่าย (ดูหน้า 5)
ข้อมูลพื้นฐานของสินค้า Product Overview
RE-201D — ขวดแก้วหมุน (สีฟ้า) แช่ในหม้ออุ่น คอนเดนเซอร์แนวตั้ง ขวดรับด้านล่าง ตู้ควบคุมรอบด้านบน
ชื่อสินค้า เครื่องระเหยสารแบบหมุน (Rotary Evaporator) รุ่น RE-201D — เครื่องสกัด/กลั่นในห้องแล็บรุ่น / รหัส RE-201D 1 ลิตร (รหัส 15641) · RE-201D 2 ลิตร (รหัส 15642) — ตามขนาดขวดแก้วระเหยหลักการ หมุนขวด + อุ่น + ลดความดัน → ตัวทำละลายระเหยเร็วที่อุณหภูมิต่ำ → ควบแน่นที่คอนเดนเซอร์ → ไหลลงขวดรับ ระบบควบคุม ปรับรอบหมุน 0–120 rpm · หม้ออุ่นควบคุมอุณหภูมิแบบดิจิทัล (±1 °C) · หน้าจอแสดงรอบ/อุณหภูมิ · เกจวัดแรงดัน ตัวเครื่อง ภายนอกสแตนเลส ไม่เป็นสนิม · หม้ออุ่นกำลัง 1.5 kW · ยกขึ้น–ลงได้ 120 มม. · น้ำหนัก 21 กก. ต้องใช้ร่วมกับ ปั๊มสุญญากาศ (เช่น ปั๊มสุญญากาศน้ำหมุนเวียน SHZ-D(III)) และน้ำหล่อเย็น/เครื่องทำน้ำเย็นหมุนเวียน (เช่น DLSB) — แยกจำหน่าย เหมาะกับ ห้องปฏิบัติการ มหาวิทยาลัย แผนกวิจัยและพัฒนา งานทดลองสูตรเครื่องสำอาง/สมุนไพร/อาหาร/ยา
หลักการทำงาน How it works
1 หมุน + อุ่น
2 ลดความดัน
3 ควบแน่น
4 แยกเก็บ
จุดเด่น Key Features
1 ระเหยเร็ว ถนอมสาร2 ปรับรอบได้ 0–120 rpm3 คุมอุณหภูมิแม่นยำ
4 คอนเดนเซอร์แนวตั้ง5 ปรับระดับขึ้น–ลง 120 มม.6 ตัวเครื่องสแตนเลส
คู่มือการใช้งาน เครื่องระเหยสารแบบหมุน RE-201D · รหัสสินค้า 15641 (1 ลิตร) · 15642 (2 ลิตร)
หน้า 1 / 6
1
ข้อมูลจำเพาะและส่วนประกอบ
SPECIFICATIONS · PARTS
ข้อมูลจำเพาะ Specifications — RE-201D
ขวดแก้วและระบบหมุน ขวดแก้วระเหย (ขวดหมุน) 1 ลิตร (รหัส 15641) · 2 ลิตร (รหัส 15642)ขวดแก้วรับสาร (ขวดเก็บของเหลวที่ควบแน่น) 1 ลิตร มอเตอร์หมุนขวด / ความเร็วรอบ 30 W · 0–120 รอบ/นาที (rpm) ปรับได้ต่อเนื่อง คอนเดนเซอร์ แนวตั้ง ขนาด 85 × 460 มม. ระดับสุญญากาศที่รองรับ 0.098 MPa (เมื่อต่อกับปั๊มสุญญากาศที่เหมาะสม) ระยะยกขึ้น–ลง 120 มม. หม้ออุ่น (Heating bath) ขนาดตัวหม้ออุ่น / หม้อด้านใน 270 × 270 × 195 มม. / 250 × 140 มม. (กว้าง × ลึก) กำลังให้ความร้อน 1.5 kW ช่วงตั้งอุณหภูมิ 0–400 °C (ตามข้อมูลผู้ผลิต — ใช้งานจริงดูข้อแนะนำหน้า 4) ความแม่นยำการควบคุม ± ไม่เกิน 1 °C ทั่วไป หน้าจอแสดงผล / วัสดุภายนอก แสดงความเร็วรอบ / อุณหภูมิ · ภายนอกสแตนเลส ไม่เป็นสนิม ขนาดฐานรอง 280 × 330 มม. แรงดันไฟฟ้า 220 V / 50 Hz น้ำหนักตัวเครื่อง / ขนาดกล่อง 21 กก. / 590 × 460 × 460 มม.
* ข้อมูลตามผู้ผลิตสำหรับรุ่นขวดระเหย 1 ลิตร — รุ่น 2 ลิตรต่างที่ขนาดขวดระเหย โปรดยืนยันรายละเอียดอื่นกับฝ่ายขายก่อนสั่งซื้อ
ส่วนประกอบของเครื่อง Parts
ภาพส่วนประกอบ (คลิกเพื่อขยาย)
1 คอนเดนเซอร์ — ขดแก้วควบแน่นไอ มีท่อน้ำหล่อเย็นเข้า/ออก2 ช่องเพิ่มเติมวัตถุดิบ — วาล์วเติมสาร/ปล่อยลมคืนความดัน3 ล็อก — คลิปล็อกคอขวดแก้ว4 ที่เก็บน้ำสกัด — ขวดรับของเหลวที่ควบแน่น5 ฐาน — ฐานเหล็กรองตัวเครื่อง6 หน้าจอแสดงผล — แสดงความเร็วรอบ + ปุ่มปรับรอบ7 เกจวัดแรงดัน — ดูระดับสุญญากาศในระบบ8 มอเตอร์ — ขับหมุนขวดแก้วระเหย9 ขวดแก้วหมุน — ใส่สารละลายที่ต้องการระเหย10 ควบคุมอุณหภูมิ — ตัวตั้งอุณหภูมิหม้ออุ่นแบบดิจิทัล11 ปรับระดับหม้อ — ตัวปรับระดับความสูง (ยกขึ้น–ลง)12 เครื่องทำความร้อน — หม้ออุ่นน้ำ/น้ำมัน 1.5 kW
คู่มือการใช้งาน เครื่องระเหยสารแบบหมุน RE-201D · รหัสสินค้า 15641 (1 ลิตร) · 15642 (2 ลิตร)
หน้า 2 / 6
ขั้นตอนเริ่มระเหย Start-up
เปิดน้ำหล่อเย็น — เปิดเครื่องทำน้ำเย็นหมุนเวียนก่อน ตั้งอุณหภูมิน้ำให้ต่ำพอ (ดูตารางด้านล่าง) รอจนน้ำไหลผ่านคอนเดนเซอร์สม่ำเสมอตั้งอุณหภูมิหม้ออุ่น — เปิดสวิตช์หม้ออุ่นแล้วตั้งอุณหภูมิที่ต้องการ (งานทั่วไปมักใช้ 40–60 °C) รอให้ถึงอุณหภูมิใส่สาร — เทสารละลายลงขวดระเหย ไม่เกินครึ่งขวด (รุ่น 1 ลิตร ≈ 500 มล. · รุ่น 2 ลิตร ≈ 1 ลิตร) สวมขวดเข้ากับท่อนำไอแล้วล็อกคลิปทุกครั้ง ปิดวาล์วเติมสาร/ปล่อยลม แล้วเปิดปั๊มสุญญากาศ — เมื่อเริ่มดูด ขวดจะถูกยึดแน่นขึ้น ดูเข็มเกจวัดแรงดันค่อย ๆ ลดลงเริ่มหมุน — กดเปิดมอเตอร์ แล้วเพิ่มรอบจากช้าไปเร็ว (มักใช้ 60–120 rpm ตามขนาดขวดและความหนืดของสาร)ลดขวดลงหม้ออุ่น — ใช้ตัวปรับระดับลดขวดให้จุ่มในน้ำอุ่นพอประมาณ (ระดับสารในขวดอยู่ใต้ระดับน้ำในหม้อ)ปรับให้ระเหยสม่ำเสมอ — ค่อย ๆ เพิ่มสุญญากาศจนมีหยดของเหลวควบแน่นไหลลงขวดรับต่อเนื่อง หากสารเริ่มเดือดพุ่ง/เกิดฟอง ให้เปิดวาล์วปล่อยลมเล็กน้อยทันทีเฝ้าระหว่างทำงาน — อย่าให้ขวดรับเต็มเกิน 2/3 ถ้าต้องการระเหยสารเพิ่ม เติมผ่านช่องเพิ่มเติมวัตถุดิบได้โดยไม่ต้องหยุดเครื่อง (ค่อย ๆ ดูดเข้าด้วยสุญญากาศ)
ขั้นตอนหยุดเครื่อง Shut-down — ทำตามลำดับ
หยุดหมุน แล้วยกขวดขึ้นจากหม้ออุ่น ปล่อยลมคืนความดัน — ค่อย ๆ เปิดวาล์วปล่อยลมจนเกจกลับเป็นศูนย์ ก่อนปิดปั๊ม (ถ้าปิดปั๊มน้ำหมุนเวียนขณะระบบยังเป็นสุญญากาศ น้ำในปั๊มอาจถูกดูดย้อนเข้าระบบ)ปิดปั๊มสุญญากาศ → ประคองขวดแล้วปลดคลิป ถอดขวดระเหยและขวดรับออกปิดหม้ออุ่นและเครื่องทำน้ำเย็น ถอดปลั๊ก ตัวทำละลายในขวดรับเก็บในภาชนะปิดสนิท ติดฉลาก นำกลับมาใช้ซ้ำหรือกำจัดตามระเบียบ
แนวทางตั้งค่าเบื้องต้น กฎ 20 องศา (Δ20 rule)
ตั้งหม้ออุ่นสูงกว่าจุดเดือดของตัวทำละลายภายใต้สุญญากาศ ~20 °C และน้ำหล่อเย็นต่ำกว่าจุดเดือดนั้น ~20 °C
เช่น หม้ออุ่น 60 °C → ปรับสุญญากาศให้ตัวทำละลายเดือดที่ ~40 °C → น้ำหล่อเย็น ≤ 20 °C (ตัวทำละลายเดือดง่ายควรใช้น้ำหล่อเย็นเย็นกว่านี้)
ตัวทำละลาย จุดเดือดปกติ ความดันสัมบูรณ์โดยประมาณ ที่ทำให้เดือด ~40 °C เทียบเกจ (โดยประมาณ)
อะซีโตน (Acetone) 56 °C ~556 mbar ≈ −0.046 MPa เมทานอล (Methanol) 65 °C ~337 mbar ≈ −0.068 MPa เฮกเซน (n-Hexane) 69 °C ~335 mbar ≈ −0.068 MPa เอทิลอะซิเตต (Ethyl acetate) 77 °C ~240 mbar ≈ −0.077 MPa เอทานอล (Ethanol) 78 °C ~175 mbar ≈ −0.084 MPa น้ำ (Water) 100 °C ~72 mbar ≈ −0.094 MPa
ค่าอ้างอิงทั่วไปสำหรับเริ่มต้นเท่านั้น — ความดันจริงขึ้นกับปั๊ม ความสูงพื้นที่ และส่วนผสมในสาร ให้เริ่มจากสุญญากาศอ่อนแล้วค่อย ๆ เพิ่มจนระเหยสม่ำเสมอโดยไม่เดือดพุ่ง
(เกจเทียบบรรยากาศ ≈ ความดันสัมบูรณ์ − 1,013 mbar)
อุณหภูมิหม้ออุ่น — ใช้น้ำ เมื่อตั้งไม่เกินประมาณ 90 °C · ถ้าต้องใช้สูงกว่านั้นให้เปลี่ยนเป็นน้ำมันซิลิโคนทนความร้อน
และตั้งอุณหภูมิต่ำกว่าจุดวาบไฟของน้ำมันเสมอ แม้หน้าจอจะตั้งได้สูงถึง 400 °C ให้ใช้เท่าที่งานจำเป็น · ห้ามเปิดฮีตเตอร์ขณะหม้อว่าง
คู่มือการใช้งาน เครื่องระเหยสารแบบหมุน RE-201D · รหัสสินค้า 15641 (1 ลิตร) · 15642 (2 ลิตร)
หน้า 4 / 6
5
ภาคผนวก — ภาพสินค้าจริงและวิดีโอ
APPENDIX · REAL PHOTOS · VIDEOS
ภาพสินค้าจริง ถ่ายที่ปัญญาเคมีภัณฑ์
RE-201D ประกอบครบชุด ด้านข้าง — หม้ออุ่นสแตนเลสและตู้ควบคุม หัวมอเตอร์ คอนเดนเซอร์ และหม้ออุ่น
ติดตั้งใช้งานในห้องแล็บ เครื่องทำน้ำเย็นหมุนเวียนต่อท่อเข้าคอนเดนเซอร์ (แยกจำหน่าย) เดินท่อน้ำหล่อเย็นจากเครื่องทำน้ำเย็นไปคอนเดนเซอร์
วิดีโอ Videos
— จบคู่มือการใช้งาน —
คู่มือการใช้งาน เครื่องระเหยสารแบบหมุน RE-201D · รหัสสินค้า 15641 (1 ลิตร) · 15642 (2 ลิตร)
หน้า 6 / 6
